Het boerenleven, ieder had zijn taak

Over het boerenleven in de negentiende eeuw

Landbouwer Cees Polderdijk van Nieuwlandsrust werd in 1972 geïnterviewd voor Bulletin over het
boerenleven in de negentiende eeuw.

“De boerderij van Polderdijk ligt aan de Oude Dijk te Nieuw- en Sint Joosland. De hofstede is van het langgeveltype, dat wil zeggen woonhuis en schuur aaneengebouwd en in elkaars verlengde. De oprijlaan is beplant met zeer oude lindebomen, ze staan er al meer dan 150 jaar. Voor het huis, dat is gebouwd in 1787, staan kastanjebomen, met rode en witte bloesem, deze zijn ook al een eeuw oud. Volgens de heer Polderdijk geuren zijn rozen -die meer dan 70 jaar oud zijn- nog altijd meer dan de nieuwe rassen. Het bijgeloof vierde hoogtij in de vorige eeuwen vandaar de taxusbomen in de tuin. Deze stonden er om de boze geesten te weren.”(…)

Koeien van Nieuwlandsrust in de wei bij drinkput
Figuur 1. De koeien van Nieuwlandsrust in de wei bij de drinkput.

De heer Polderdijk vertelt dat zijn familie al zeer lang op deze boerderij zit. Het eerstefamilielid van het geslacht dat op de boerderij kwam was Ferdinandusse. Hij leefde van 1794 tot 1852 en was afkomstig uit Wemeldinge.

“Zoals wel meer in die tijd trokken boeren uit Zuid-Beveland naar Walcheren om nieuwe grond te beboeren. Na Ferdinandusse kwam de eerste Polderdijk, die leefde van 1819 tot 1916. Dit was één van de eerste landmeters van het Kadaster, die het hele land doortrokken. Later werd hij boer van Nieuwland. De heer C. Polderdijk is rustend landbouwer, hij is 70 jaar oud en zijn zoon Lein beheert nu het bedrijf.

In de huiskamer kan men nog de sfeer van vroeger proeven, hoewel er in de loop der jaren heel wat veranderd is. Zo lagen er vroeger plavuizen op de vloer. Soms legde men hierop een laagje stro met daar weer over heen een kleed. Het was wel zacht, maar mevrouw Polderdijk vindt de tegenwoordige vloerbedekking toch idealer.

Het mooiste en gezelligste plaatsje was volgens de heer Polderdijk voor de open haard. Boven de open haard was een uitgebouwde schouw, hierop stonden borden van aardewerk. Aan de ene zijde stond de tabakspot en aan de andere kant hing het pijpenrek. De pijpen waren van steen. Op de kop zat een dekseltje om het vuurspatten tegen te gaan. Aan de schouw hingen dan nog de blaaspijp en enkele tangen. Ter herinnering aan de bruiloft van de boer en boerin werd vaak een schilderij aangeboden, dit werd naast de schouw gehangen.

Vaak stond in de kamer de vierbenne. Dit was een luierdroger, een rek waar binnen warme kolen inzaten. De warme lucht steeg op en droogden de luiers. Tegenover de raamzijde bevonden zich de bedsteden. De matras bestond uit een laag stro. Volgens mevrouw Polderdijk waren er genoeg families waar alvorens men ging slapen de muizen verjaagd moesten worden. De jongste telg sliep onder handbereik van de huisvrouw. De bedsteden konden afgesloten worden met deurtjes. Van frisse lucht hielden mensen niet.(…)

Ieder had zijn taak op de boerderij. De vrouw was de baas in huis, de man op het erf en op het land. “Het boerenleven was vroeger hard en vermoeiend”, zegt de heer Polderdijk. “Voor de boer was het om 04.00 uur opstaan en de dieren verzorgen. De vrouw moest gaan melken, de boeren konden dit meestal niet. Dit was één van de redenen waarom men een vrouw moest opdoen.

Het graan werd in de winter in de schuur gedorst, hieraan had men weken werk. Donderdags ging  de boer naar de markt met een monsterzakje. Het witte zakje met de initialen van de boer bleef bij de handelaar, de volgende dagen bracht de knecht het product naar de graanbeurs.

Al het vervoer ging per paard en wagen. Naar de markt en naar de kerk nam men de verenwagen, voor het andere werk de boerenwagens. Ook was op het bedrijf een kleiner wagentje aanwezig dat gebruikt werd door de boerin om de melk en de eieren uit te leuren. Men leefde geïsoleerd aldus de heer Polderdijk.”

Figuur 2. Cees Polderdijk en zijn echtgenote. Rechts staat een deel van de familie Van Kinschot (Foto: jhr. M. van Kinschot)

De tijden zijn veranderd, de heer Polderdijk heeft zijn bedrijf overgedaan aan zijn zoon. Alles gaat machinaal. Afstanden bestaan er niet meer. Hij haalt herinneringen op, maar kijkt ook vooruit. Hij heeft de stad Middelburg dichter bij het bedrijf zien komen. Hij hoopt alleen dat naast de industrie een gezonde landbouw mag blijven bestaan.

Land- en Zeezicht

Land- en Zeezicht Nieuw- en Sint Joosland Zeeland

18e eeuwse hofstede

Nadat de Nieuw Sint Jooslandpolder in 1777 was herdijkt, kwam kavel I in eigendom bij de erven van de heer van Ellewoutsdijk. Op deze kavel werd eind 18e eeuw een hofstede gebouwd. Het bouwjaar zal rond 1790 liggen. De eerste bewoner was Marcus Pieterse Timmerman.

In 1925 werd de boerderij gepacht door Nathan Mol. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Jaap die landbouwer bleef tot 1973. In dat jaar werd de boerderij gesloopt vanwege de aanleg van de weg Sloeweg Noord voor het industriegebied Vlissingen-Oost.

Nieuwlandsrust

Nieuwlands Rust nr01 juni 1971

De boerderij Nieuwlandsrust

De boerderij Nieuwlandsrust werd als één van de eerste zeven hofsteden gebouwd in de in 1644 ingepolderde Middelburgsche Polder. De monumentale woning en de schuur zijn in 1648 gebouwd.

De boerderij is in 1787 verbouwd, wat is te zien aan de muurankers in de voorgevel van de woning. In 1850 is de woning nog uitgebreid tot een dubbele woning.

Vanaf 1849 is de naam Polderdijk verbonden aan de boerderij. In dat jaar boerde Cornelis Polderdijk op de boerderij. Hij was in dat jaar getrouwd met Elisabeth Ferdinandusse.

Het agrarisch bedrijf werd in 2003 beëindigd door Lein Polderdijk. Vanaf 2004 is de hofstede een landgoed in het kader van de Natuurschoonwet.

Sponsors en kopers hebben uitgave boek mogelijk gemaakt

René Hoebeke

Historisch naslagwerk zonder commercieel doel

Laatst bijgewerkt 24-4-24

Het uitgeven van het historisch naslagwerk ‘Buiten Verwachting’ was een kostbare zaak. Dankzij sponsoren heb ik het boek uit kunnen brengen tegen een redelijke verkoopprijs.

Daarom ben ik de sponsoren zeer dankbaar dat zij de realisatie van mijn boek -dat geen commercieel doel had- hebben ondersteund. En natuurlijk niet te vergeten alle kopers bedankt die een boek hebben gekocht.

Daarom wil ik nogmaals iedereen danken voor hun (financiële) steun bij het maken van dit naslagwerk!

Manuscript ‘Buiten Verwachting’ bijna voltooid

Molen Buiten Verwachting Nieuw- en Sint Joosland Zeeland

4 jaar werk aan het boek Buiten Verwachting

Na een periode van vier jaar nadert het manuscript Buiten Verwachting zijn voltooiing.

Het boek zal ongeveer 850 bladzijden (formaat A-4) omvatten.

Begin 2023 hoop ik de tekst af te ronden en zal een redacteur de tekst gaan corrigeren. De eerste offertes zijn binnen. De drukkosten zijn fors dus ik ga op zoek naar sponsoren.

Het is daarom nog niet mogelijk een kostprijs te noemen. Een datum van publicatie is nog onduidelijk, omdat er nog veel werk moet worden verzet.